Vol. 21 No 1 2016.

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Ivana Bodrožić

Title

TERORIZAM KAO KRIVIČNO DELO U DOKUMENTIMA MEĐUNARODNIH ORGANIZACIJA

Abstract

Iako terorizam predstavlja visoko štetnu društvenu pojavu koja je predmet istraživanja brojnih društvenih nauka, interesantno je koliko je njegov politički karakter uticao na izostanak njegove univerzalno prihvaćene definicije. Pravne, političke i ideološke razlike između tvoraca pojedinih administrativnih definicija terorizma, predstavljale su problem u iznalaženju jedinstvenog stava međunarodne zajednice o konstitutivnim obeležjima opšteg krivičnog dela terorizma, čije bi postojanje onemogućilo izbegavanje krivičnog gonjenja učinilaca ovih krivičnih dela, odlaskom u zemlju u kojoj ono nije inkriminisano ili je inkriminisano na drugi, uži način. Izgradnju delotvornih pravnih mehanizama za sprečavanje i kažnjavanje terorističkih aktivnosti u okviru međunarodnih organizacija, stoga, dominantno karakteriše sektorski pristup definisanju terorizma, koji ne određuje pojam terorizma, već pojedine terorističke akte određuje kao kažnjive, izbegavajući na taj način stvaranje jedinstvene definicije. Ipak, u nekim regionalnim dokumentima (prioritetno na evropskom nivou) na terorizam se gleda kao na jedinstvenu krivičnopravnu kategoriju, bez obzira na to prema kome je upravljen i koja je država izvršenja, a koja država u kojoj se učiniocu sudi.

Keywords

terorizam, krivično delo, Organizacija ujedinjenih nacija, Savet Evrope, sektorske konvencije

Full Text

Download (PDF)

UDK: 341.48
UDK: 343.85:343.341

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Damir Juras, Željko Nikač

Title

DISCIPLINSKE MERE ZA POLICIJSKE SLUŽBENIKE U HRVATSKOJ I U SRBIJI

Abstract

Autori u radu daju prikaz i opis zakonom propisanih disciplinskih mera za policijske službenike u pravu Republike Hrvatske i Republike Srbije. Uz pojedine institute autori iznose stavove pravne doktrine, sudske prakse i statističke podatke. U uvodnom delu definišu se pojmovi policijskog službenika, disciplinske odgovornosti i obrazlaže svrha disciplinskog kažnjavanja. U poglavlju o disciplinskim merama određuje se pojam disciplinske mere, a zatim se navode i opisuju mere za lake i teške povrede službene dužnosti u hrvatskom i srpskom zakonodavstvu. U narednom poglavlju autori opisuju pravila za odmeravanje, izvršenje i brisanje disciplinskih mera. Nakon analize i upoređenja zakonodavnih rešenja u ovim državama, u zaključku autori daju kritički osvrt na postojeće zakonodavstvo i pojedine predloge za unapređenje u smislu preciziranja postojećih i propisivanja dodatnih disciplinskih mera za policijske službenike.

Keywords

disciplinske mere, disciplinska odgovornost, policijski službenik, povreda službene dužnosti, Zakon o policiji

Full Text

Download (PDF)

UDK: 351.74.085(497.11+497.5)

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Vladimir Šebek

Title

PEACE (PIS) MODEL ZA PRIBAVLJANJE ISKAZA

Abstract

Tokom 1991. godine, engleski Home Office je osnovao upravljačku grupu sa zadatkom da istraži i usavrši veštinu obavljanja informativnih razgovora sa svedocima, žrtvama krivičnih dela, a naročito sa osumnjičenima. Rezultat rada ove grupe jeste model za obavljanje informativnih razgovora koji je ponudio efikasniju i etičku alternativu dotadašnjem radu. Taj model, koji ćemo prikazati u ovom radu, postao je poznat kao „PIS“ (eng. PEACE), po akronimu koji čine početna slova pet faza obavljanja informativnih razgovora. Model PEACE je dizajniran za obavljanje informativnih razgovora u svakoj situaciji i sa bilo kojim tipom ispitanika, što ga čini univerzalnim (bez obzira što je kreiran za područje Engleske i Velsa) i svakako korisnim u radu policijskih službenika, naročito onih angažovanih na istraživanju krivičnih dela (kriminalističke policije). Takođe, zbog pristupa ovoj problematici, prikazani model čini strukturu pogodnu i za rad drugih organa, kao što su javni tužioci, sudije, advokati. Činjenica da je PEACE model u upotrebi već više od dve decenije govori u prilog pozitivnim rezultatima ovog načina rada u obavljanju informativnih razgovora.

Keywords

PEACE (PIS) model, informativni razgovor, etički informativni razgovor, faze informativnog razgovora, opšte tehnike ispitivanja

Full Text

Download (PDF)

UDK: 343.985
UDK: 351.746.2

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Saša Marković

Title

MERA BEZBEDNOSTI „ZABRANA PRISUSTVOVANJA ODREĐENIM SPORTSKIM PRIREDBAMA“ U PRAKSI POLICIJE I PRAVOSUĐA

Abstract

Zakonom o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika Republike Srbije iz 2009. godine, prvi put, u sistem krivičnih sankcija uvedena je mera bezbednosti „zabrana prisustvovanja određenim sportskim priredbama“.3 Ratio legis zakonodavca je bio efikasna i intenzivna borba protiv nasilja na sportskim takmičenjima. U ovom radu prikazaćemo, na primerima iz prakse, na koji način se primenjuje ova mera bezbednosti, i koji su pozitivni, odnosno negativni efekti ovakvog zakonskog regulisanja mera usmerenih na suzbijanje nasilja na sportskim priredbama u Republici Srbiji. Takođe, izvršićemo analizu sudskih presuda, donetih na teritoriji Kolubarskog upravnog okruga od trenutka stupanja na snagu ovog člana zakona do danas, kojima su izrečene mere bezbednosti „zabrana prisustvovanja određenim sportskim priredbama“. Analiziraćemo i načine (ne)izvršenja pojedinih sudskih odluka, zbog mnogobrojnih objektivnih i subjektivnih razloga. Kroz rad ćemo se posebno osvrnuti na postupanje policije, koja je zadužena za praćenje izvršenje mera bezbednosti, odnosno obaveštavanje suda o sprovođenju donetih presuda, kao i na reakciju suda na obaveštenja da se njihove pravnosnažne odluke ne sprovode. Na kraju ćemo odgovoriti na postavljeno pitanje i zaključiti da li je suzbijanje nasilja na sportskim priredbama efikasno u našem pravnom sistemu.

Keywords

sportska priredba, nasilje, navijači, policija, krivično delo, prekršaj, mera bezbednosti

Full Text

Download (PDF)

UDK: 343.852:343.541-053.2/.6(497.11)

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Zoran Pavlović, Joris Bijvoets

Title

SITUATIONAL PREVENTION OF CHILD SEXUAL ABUSE

Abstract

Situational prevention of child sexual abuse represents a relatively new approach in preventing this kind of victimization of the youngest. Summarizing the etiological knowledge regarding general crime and the knowledge of risk factors of sexual victimization there is a comprehensive approach formed which includes environmental manipulation and strengthening of protective factors within the subject context. Accepting the significance of situational prevention the paper will present the implications of certain phenomenological indicators, the analysis of the principles of situational prevention and the survey of typology of sexual offenders and risk factors of sexual victimization development.

Situaciona prevencija seksualne zloupotrebe dece predstavlja realitvno novi pristup u sprečavanju ove vrste viktimizacije najmlađih. Sumiranjem etioloških saznanja koja se tiču opšteg kriminaliteta i poznavanja riziko faktora seksualne viktimizacije formiran je sveobuhvatni pristup koji podrazumeva envajaromentalnu manipulaciju i jačanje protektivnih činilaca u predmetnom kontekstu. Prihvatajući značaj situacione prevencije u radu će biti predstavljene implikacije pojedinih fenomenoloških pokazatelja, analiza principa situacione prevencije, te pregled tipologije seksualnih delinkvenata i rizičnih faktora razvoja seksualne viktimizacije.

Keywords

Child Abuse, Situational Prevention, Risk Factors, Typology

Full Text

Download (PDF)

UDK: 343.85:343.541-053.2/.6

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Tijana Šurlan

Title

EXPANDING JURISDICTION OF THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURTS: COHERENCE OR CHAOS

Abstract

Within the present paper a new phenomenon has been elaborated – a phenomenon of expanding jurisdiction of the present international criminal courts. At the moment there are two ad hoc International Criminal Tribunals, one permanent International Criminal Court and several hybrid and internationalized international criminal courts. Ad hoc Tribunals are in the phase of transformation into the UN Mechanism for the International Criminal Tribunals, as a completely new forum, thus expanding Tribunals jurisdiction in a new direction. As for the International Criminal Court, desirable mode of its expanding is through the increase of its member states, in the overall list of member-states. What is happening in reality is that states are approaching ad hoc at the ICC’s docket, as the situation directs them. Tendency in the realm of the international criminal judiciary is that creation of new international criminal courts is expected, although not warmly accepted. With the multiple international criminal courts existing, in the same ratione materiae jurisdiction, it is highly expected that the overlaps will occur as well as the expanding of the jurisdiction that is beyond the usual terms of norms interpretation. Te focus of this paper is on a dilemma – whether such a situation will provoke coherence or chaos.

Naslovljeni rad bavi se jednim novim fenomenom – fenomenom proširivanja nadležnosti postojećih međunarodnih krivičnih sudova. Trenutno postoje dva ad hoc Međunarodna krivična tribunala, jedan stalni Međunarodni krivični sud i nekoliko hibridnih i internacionalizovanih međunarodnih krivičnih sudova. Ad hoc tribunali trenutno su u fazi transformacije i prenošenja nadležnosti na UN Mehanizam za međunarodne krivične tribunale. Što se tiče stalnog Međunarodnog krivičnog suda, poželjan model proširivanja domašaja rada ovog Suda je kroz uvećanje država članica njegovog Statuta. No što se trenutno dešava je uvećavanje nadležnosti nekim drugačijim pravnim sredstvima, a ne uobičajenim i poželjnim članstvom u Sudu. Opšta tendencija u domenu međunarodnog krivičnog pravosuđa ogleda se u uvećanom kreiranju novih sudova, iako ta tendencija nije ubedljivo prihvaćena kao dobrodošla. Umnožavanje broja međunarodnih sudova, sa istom ratione materiae nadležnošću, jasno je da može dovesti do preklapanja u postupanju. S druge strane dovodi do proširivanja nadležnosti po drugim principima određivanja nadležnosti. Stoga fokus ovog rada i jeste usmeren ka razrešenju dileme – da li opisana situacija kreira stanje koherentnosti ili haosa.

Keywords

Jurisdiction, Expanding, ad hoc International Criminal Tribunal for former Yugoslavia, ad hoc International Criminal Tribunal for Rwanda, UN Mechanism for the International Criminal Tribunals, International Criminal Court

Full Text

Download (PDF)

UDK: 341.49

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Žaklina Spalević, Miloš Ilić, Nebojša Arsić

Title

LEGAL ASPECTS OF DATA MINING ALGORITHMS FOR STREAM PROCESSING IN TRAFFIC SURVEILLANCE

Abstract

A major challenge that all law-enforcement and intelligence-gathering organizations are facing is to accurately and efficiently analyze the growing volumes of crime data. In many fields, video surveillance can be used for that purpose. Video surveillance systems are now commonly used at various places like banks, hotels, schools, supermarkets. Tese systems are applicable for real-time monitoring or post checking. Current video surveillance systems have lower intelligence and it need people to monitor them. Today, video surveillance systems are used for traffic cameras, too. Traffic cameras are an innovative and extremely functional application of video surveillance technology. Whether they are recording traffic patterns for the future study and observation or monitoring traffic and issuing tickets for moving violations, traffic cameras are an explosively popular form of video surveillance. One way to find traffic patterns or to prevent traffic accidents and provide better road security is to use data mining techniques. With data mining, stream from many traffic cameras can be processed in real time. Property like this could provide some intelligence upgrade within systems, so they could make decision on their own without the need of people to monitor them. In this paper the authors described the data mining techniques for stream processing, pattern and abnormality detection in traffic surveillance systems. Each video recording and the use of recorded video on the court must be covered by legal regulations. Te authors investigated and extracted the appropriate articles from concrete Laws of Republic Serbia, covering this kind of problems.

Glavni izazov sa kojim se suočavaju sve bezbednosne organizacije i organizacije za prikupljanje obaveštajnih podataka jeste da precizno i efikasno analiziraju sve veći obim podataka o kriminalu. U mnogim oblastima video nadzor se može koristiti za tu namenu. Sistemi video nadzora se danas uobičajeno koriste na različitim mestima poput banaka, hotela, škola, samoposluga. Ovi sistemi u primeni su za nadzor u realnom vremenu ili za naknadnu proveru. U ovom trenutku sistemi za nadzor nemaju visoku inteligenciju i potrebni su ljudi da ih prate. Danas sistemi za video nadzor koriste i kamere za nadzor saobraćaja. Bilo da snimaju saobraćajne obrasce za buduća proučavanja ili služe za posmatranje i praćenje saobraćaja i izdavanje kazni za prekršaje, saobraćajne kamere su izuzetno popularan oblik video nadzora. Jedan od načina da se utvrde saobraćajni obrasci ili da se spreče saobraćajne nezgode i osigura bolja bezbednost na putu jeste i korišćenje tehnika za analizu podataka. Uz pomoć analize podataka, neprekinuti tok podataka sa mnoštva saobraćajnih kamera može se obraditi u realnom vremenu. Ovakvo svojsto moglo bi da obezbedi da se dogradi inteligencija u okviru sistema tako da bi oni mogli sami da donose odluke bez potrebe da ih ljudi prate. U ovom radu autori opisuju tehnike analize podataka za obradu neprekidnog niza podataka, otkrivanje obrazaca i nepravilnosti u sistemima za nadzor saobraćaja. Svaki video zapis i upotreba snimljenog video zapisa na sudu mora da bude pokrivena pravnim propisima. Autori su pregledali i izvukli odgovarajuće članove iz konkretnih zakona Republike Srbije koji se bave ovom vrstom problema.

Keywords

Clustering, Data Mining, Stream Processing, Traffic Surveillance, Law Regulation, Jurisprudence

Full Text

Download (PDF)

UDK: 351.811.123(497.11)

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Gordana Ilić-Popov

Title

PORESKA KRIVIČNA DELA U SRPSKOM PORESKOM ZAKONODAVSTVU

Abstract

Jedan od oblika poreske kontrole čine radnje u cilju otkrivanja poreskih krivičnih dela i njihovih učinilaca, koje preduzima posebna organizaciona jedinica Poreske uprave – Poreska policija. Tada se sa terena poreskog upravnog postupka prelazi na teren krivičnog prava i procedure. Poreska krivična dela su utvrđena u Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji, ali i u Krivičnom zakoniku. Predmet ovog rada su samo poreska krivična dela predviđena u srpskom poreskom zakonodavstvu, koja inkriminišu neosnovano iskazivanje iznosa za povraćaj poreza i poreski kredit, ugrožavanje naplate poreza i poreske kontrole, nedozvoljen promet akciznih proizvoda i nedozvoljeno skladištenje robe. Autor analizira bitna obeležja navedenih krivičnih dela, kroz zakonska rešenja i postojeću sudsku praksu. U radu se ukazuje da svako od poreskih krivičnih dela ugrožava javne prihode Republike Srbije, narušavajući time funkcionisanje države, zbog čega poreski delikti imaju poseban značaj. Da bi poreska krivična dela u srpskom poreskom zakonodavstvu mogla da zaštite fiskus, potrebno je da nadležni državni organi na pravilan način primenjuju materijalno poresko pravo, kao i da se zakon jednako primenjuje na sve učinioce ovih dela. Ostvarenje ovog cilja pretpostavlja vrlo dobru saradnju između Poreske policije i Ministarstva unutrašnjih poslova koji često, tek u međusobnoj sprezi, mogu efikasnije da otkrivaju ova dela, kao i njihovu saradnju sa pravosudnim organima, čiji je zadatak da, primenjujući zakon, ne samo kazne njihove učinioce, već tako i preventivno zaštite državni budžet od sličnih nezakonitih poreskih radnji

Keywords

fiskus, javni prihodi, poresko krivično delo, Zakon o poreskom postupku i poreskoj administraciji

Full Text

Download (PDF)

UDK: 343.359.2(497.11)
UDK: 336.225.68(497.11)

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Dragan M. Mitrović

Title

DIPTIH O LJUDSKOM DOSTOJANSTVU I TOLERANCIJI

Abstract

Ljudsko dostojanstvo je veoma rastegljiv pojam podložan nejraznovrsnijim promenama i primenama. Kao i pravo, lakše se oseća, a neuporedivo teže određuje. To zahteva razdvajanja ljudskog dostojanstva od onog što ono nije. Proizilazi da nijedno ljudsko biće ne može da bude dostojanstveno ako nije slobodno, moralno i kulturno. Tek tada, pod uslovom da je nadahnuto osećajem za pravdu i pravičnost, ono može da postane posednik najveće moguće slobode i korisnik blagodeti pravne sigurnosti i jednakosti. Uz ljudsko dostojanstvo pristaje tolerancija. I ona je veoma rastegljiv pojam. Kao i ljudsko dostojanstvo, lakše se oseća a mnogo teže određuje. To takođe zahteva razdvajanja tolerancije od onog što ona nije: sigurno je da tolerancija ne postoji ako smo prisiljeni da nešto trpimo, ali postoji ako nema prisile pa isto to trpimo, jer smo tako sami odlučili. To znači da i tolerancija postoji samo kada su ljudi slobodni. Nijedno ljudsko biće ne može da bude tolerantno ako nije slobodno. A kada je slobodno, tada može da bude i dostojanstveno, tj. moralno i kulturno biće. Ali, time nije otklonjena opasnost od svakodnevnih ogrešenja, jer se građani kao njegovi pravni posednici i organi kao njegovi pravni zaštitnici svakodnevno ogrešuju o ljudsko dostojanstvo i toleranciju.

Keywords

prirodno, društveno i pravno ljudsko dostojanstvo; šta nije ljudsko dostojanstvo; šta jeste tolerancija; tolerancija i ljudska prava; šta nije tolerancija

Full Text

Download (PDF)

UDK: 342.7
UDK: 316.647.5
UDK: 172.13

Vol. 21 No 1 2016.

Author

Zoran Stojanović

Title

SILOVANJE BEZ PRINUDE: USAGLAŠAVANJE KZ SRBIJE SA ČLANOM 36 ISTANBULSKE KONVENCIJE

Abstract

Uobičajeno shvatanje pojma silovanja podrazumeva upotrebu prinude. Od tog stava polazi i Krivični zakonik Srbije. I u primeni krivičnog dela silovanja najvažniji problemi se javljaju u vezi sa preduzimanjem sile ili kvalifikovane pretnje. Jedno od centralnih pitanja u vezi s tim jeste značaj pristanka lica prema kome se preduzimaju radnje seksualnog karaktera. U teoriji i sudskoj praksi se ustalilo mišljenje da je za nepostojanje pristanka ključno to da je pružen otpor od strane pasivnog subjekta. Otpor se, međutim, može koristiti kao kriterijum samo pod uslovom da se on šire shvati, tj. ako se uzme da je dovoljno njegovo postojanje i u formi unutrašnjeg otpora koji se na neki način ispoljio kao i izjednačavanjem očekivanog sa pruženim otporom. Time se izbegava uska primena inkriminacije silovanja koja nije u skladu sa ciljevima krivičnopravne zaštite u ovoj oblasti. Odbacivanje stava da se traži krajnji i po svaku cenu pruženi fizički otpor, ipak ne vodi zaključku da je za postojanje krivičnog dela silovanja dovoljno samo nepristajanje pasivnog subjekta. To otvara de lege ferenda pitanje da li je opravdano proširiti krivičnopravnu zaštitu i na slučajeve u kojima nema pristanka pasivnog subjekta iako nije korišćena sila ili pretnja, a nije reč o nemoćnom licu. Povod za jedno takvo preispitivanje je odredba člana 36 stav 1 Istanbulske konvencije. S druge strane, mora se voditi računa i o tome da krivično delo silovanja, počev od svog tradicionalnog naziva, podrazumeva upotrebu sile (ili pretnje), da je prinudni seksualni akt jezgro ovog krivičnog dela i da bi došlo do određenog „rasplinjavanja“ koje bi umanjilo i težinu tog akta ako bi se on izjednačio sa svim situacijama u kojima je, iz bilo kojih razloga, odsutan pristanak drugog lica. I kriminološki posmatrano, silovanje spada u nasilnički kriminalitet, odnosno u seksualnu agresiju, a eventualna sasvim nova inkriminacija koja ne bi zahtevala primenu prinude obuhvatila bi po svojoj prirodi heterogena ponašanja. Iako i pri postojećem rešenju pristanak pasivnog subjekta (odnosno njegovo odsustvo) ima veliki značaj za postojanje krivičnog dela silovanja, nije opravdano celo krivično delo silovanja vezivati samo za nepostojanje pristanka pasivnog subjekta i na tome zasnovati njegov zakonski opis. Rešenje bi trebalo tražiti u predviđanju novog (od silovanja lakšeg) krivičnog dela, ili pak novog lakšeg oblika krivičnog dela iz člana 178 KZ koji bi obuhvatio određene radnje seksualnog karaktera koje, iako nisu preduzete upotrebom prinude, predstavljaju povredu polne slobode zbog toga što ne postoji pristanak lica prema kome se te radnje preduzimaju.

Keywords

silovanje, prinuda, pristanak, istanbulska konvencija

Full Text

Download (PDF)

UDK: 343.541(497.11)