Vol. 21 No 2 2016.

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Milan Glišović

Title

OTMICA VAZDUHOPLOVA KAO BEZBEDNOSNA PRETNJA CIVILNOM VAZDUHOPLOVSTVU.

Abstract

Zbog sve veće opasnosti od eskalacije terorističkih dejstava, otmica vazduhoplova je sve češće predmet izučavanja, kako u naučnim, tako i u stručnim krugovima. Imajući u vidu da su otmice vazduhoplova vrlo čest oblik terorističkih dejstava, logično je da podrobno proučavanje tako nastalih kriznih situacija i praktično delovanje usmereno na oslobađanje talaca predstavljaju vrlo bitne karike u lancu suzbijanja terorizma uopšte. S tim u vezi, u radu su elaborirane osnovne determinante fenomena ugrožavanja bezbednosti civilnog vazduhoplovstva otmicom vazduhoplova, razmatranjem istorije te pojave, njene vremenske i geoprostorne raspodele, uzroka, motiva i faza, kao i postupanja u slučajevima otmice, čime se u određenoj meri pruža i uvid u mogućnosti adekvatnog reagovanja. Dobijeni teorijski rezultati mogu pomoći u inoviranju nastavnih programa stručnog obrazovanja, osposobljavanja i usavršavanja pripadnika bezbednosnih struktura za otklanjanje bezbednosnih pretnji civilnom vazduhoplovstvu.

Keywords

otmica, vazduhoplov, terorizam, talačke situacije

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602197G
UDK: 343.341:656.7

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Renata Samardžić

Title

KRAĐE IKONA

Abstract

Autor u članku analizira prirodu i smisao pravoslavne ikone, njen značaj u crkvenoj umetnosti, kao i razloge zbog kojih je ona na Zapadu postala jedan od najtraženijih kolekcionarskih predmeta. Smisao i sadržaj ikone definisani su na Sedmom vaseljenskom saboru u Nikeji, koji je odbacio ikonoborstvo i definisao vizantijsku koncepciju slike. Rusija je uz hrišćanstvo od Vizantije dobila oformljenu ikonu kao i učenje o njoj. Ikona je postala glavni izraz ruskog pravoslavlja, ušavši duboko u narodni život. Umetnost ikone doživela je svoje zlatno doba u periodu od XIV do XVI veka. U XVII veku, pod uticajem evropskih estetičkih ideja, u ikonopis prodire zapadni manir slikanja i razlika između ikone kao sakralnog objekta i svetovne slike postaje sve manja. Ovaj prekid s tradicijom starog ruskog ikonopisa posebno je vidljiv u vreme Petra Velikog i Katarine II, kada u evropeizovanoj Rusiji ikonopis zamenjuje salonsko slikarstvo. Posle tri veka zaborava, ikona je ponovo otkrivena u Rusiji krajem XIX veka, a potom i na Zapadu, koji će je neretko vrednovati s estetičkih pozicija. Početkom XX veka, usled odsustva kontrole, kulturne vrednosti iz Ru-sije počele su da se raznose po Evropi i Americi. Ikone su dobile tržišnu vrednost, kao i sva druga umetnička dela. Kada je njihova aukcijska vrednost počela naglo da raste, postale su predmet interesovanja ruske mafije. Devedesetih godina XX veka ruske tajne službe potvrdile su da je u 95% slučajeva nelegalne trgovine ikonama umešan organizovan kriminal. U radu je predstavljeno aktuelno stanje u Rusiji, na Kipru i u Srbiji.

Keywords

ikone, pravoslavlje, liturgijski predmeti, krađe, Ru-sija, Srbija, Kipar

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602181S
UDK: 343.71/.72
UDK: 7.06:271.2-526.62

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Đurica Nikolić, Aleksandar Čudan, Bojan Đorđević

Title

CARINSKI ORGANI U FUNKCIJI SUZBIJANJA SIVE EKONOMIJE

Abstract

Siva ekonomija je problem koji u velikoj meri opterećuje nerazvijene države. Republika Srbija ulaže napore da bi se obuz-dala siva ekonomija koja joj godišnje umanjuje budžetski prihod za jednu trećinu. Neefikasan rad carinskih organa kroz omogućavanje neregularnog uvoza i izvoza robe, kao i šverca robe, može biti uzročnik sive ekonomije. Uprava carina Ministarstva finansija Republike Srbije svojim aktivnostima može u velikoj meri da spreči i suzbije protivpravno ponašanje i druge oblike neformalne ekonomije, što je definisano Poslovnom strategijom Uprave carina 2011–2015. godine. U cilju efikasne zaštite građana i privrede od nezakonite i ilegalne trgovine i svih oblika prekograničnog kriminala u međunarodnom prometu robe, Uprava carina mora sarađivati sa drugim organima državne uprave i državnim organima. Od posebnog je značaja saradnja carinskih organa, Ministarstva unutrašnjih poslova i Poreske uprave, koja utiče na smanjenje sive ekonomije, povećanje priliva sredstava u budžet i smanjenje nezaposlenosti. Primarni cilj rada se odnosi na dublju analizu ukorenjenosti neformalne ekonomije u savremeno ekonomsko tkivo i preispitivanje uloge carinskih organa Republike Srbije. Tokom istraživačkog procesa primenjivale su se savremene metode istraživanja, modifikovane za potrebe predmetnog problema. Najviše su korišćeni komparativni, deskriptivni i normativno-pravni metod.

Keywords

siva ekonomija, carinski organi, neregularan uvoz i izvoz robe

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602159N
UDK: 35.077:336.247(497.11)

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Smilja Teodorović

Title

THE ROLE OF BIOMETRIC APPLICATIONS IN AIR TRANSPORT SECURITY

Abstract

As the number of air passengers continues to increase worldwide, so do the security demands and challenges in the air transport industry, particularly in lieu of numerous recent terrorist attacks. One of the essential requirements in fulfilling these needs resides in the accurate and timely identification of passengers and other participants in the air transport flow. Biometrics represents identification of individuals based on their quantifiable biological characteristics in automatic pattern recognition systems and is considered one of the most reliable means for personal identification. It is, therefore, not surprising that biometric technologies have an increasing presence in the air transportation industry. Te intent of this review is to familiarize readers with biometric tools aimed at establishing and maintaining high security at airports and during flight, as well as to point out promising emerging biometric applications in the field.

Sve veći broj putnika u vazdušnom saobraćaju, kao i sve učestaliji teroristički napadi, povećavaju bezbednosne zahteve i rizike u avio-industriji na globalnom nivou. Jedan od osnovnih uslova za povećanje bezbednosti jeste mogućnost precizne i brze identifikacije kako putnika, tako i drugih učesnika u saobraćajnom toku. Biometrija je oblast koja se bavi identifikacijom pojedinaca na osnovu njihovih merljivih, bioloških (anatomskih, fizioloških i ponašajnih) karakteristika u automatskim informacionim sistemima i smatra se jednim od najpouzdanijih pristupa za utvrđivanje identiteta. Stoga ne čudi što su biometrijske tehnologije danas sve prisutnije u avio-industriji. Cilj ovog rada je da upozna čitaoce sa dostupnim biometrijskim alatima koji se koriste za postizanje i održavanje visokog nivoa bezbednosti u vazdušnom saobraćaju. Autorka najpre daje pregled biometrijskih identifikacija koje se vrše na vazdušnim graničnim prelazima – aerodromima. U ovom kontekstu su, pored biometrijskih pristupa koji se koriste kao pooštrene mere bezbednos-ti, takođe obrađene i tehnologije koje imaju za cilj da povećaju brzinu prelaska granice i udobnost putnika niskog rizika, poput putnika koji često putuju (frequent flyers).  Autorka dalje pred-stavlja načine na koje se, pomoću biometrijskih identifikacija, obavlja kontrola pristupa autorizovanih zaposlenih određenim zonama aerodroma, kao i provera prisustva osoba za kojima se traga. Kako skrining sistemi na aerodromima mogu imati visoke stope lažnih uzbuna, a sam proces skrininga predstavlja izazov, budući da zahteva proveru miliona pojedinaca u potrazi za svega nekoliko njih sa zlim namerama, autorka diskutuje o profilisanju putnika (bihevioralni skrining), kao savremenom pristupu identifikaciji pojedinaca na aerodromima, koji je u povoju, i koji je zasnovan na automatskom, biometrijskom prepoznavanju sumnjivih individua. Konačno, autorka predstavlja biometrijske aplikacije za identifikaciju pojedinaca tokom leta, koje se razvijaju u cilju obezbeđivanja putnika, posade i letelice.

Keywords

biometrics, human identification, airport security

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602139T
UDK: 351.754/.755:57.087.1
UDK: 656.7.08

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Radoslav Gaćinović

Title

SOLUNSKI PROCES – POLITIČKI OBRAČUN SA SRPSKIM PATRIOTSKIM POKRETOM

Abstract

Ovaj rad je pokušaj autora da podseti javno mnjenje u Srbiji, a neke i da edukuje da je Solunski proces bio politički obračun sa pripadnicima srpskog patriotskog pokreta na čijem čelu je bio Dragutin Dimitrijević Apis. Takođe, ovaj rad daje dokaze da su pripadnici organizacije „Ujedinjenje ili smrt“ osuđeni bez pravnih dokaza o krivici. U Solunskom procesu je sve bilo nelegalno. Predsednik suda pukovnik Mišić nije bio pravnik. Važeći zakon se takođe nije poštovao. Jer, po tadašnjem krivičnom za-konu nije se mogla izreći smrtna kazna ako okrivljeni nije priznao delo za koje je okrivljen, ili ako optužnicu nisu potvrdila dva očevica. Nakon odluke o reviziji Solunskog procesa na kome su odbačene sve presude, pronađeni su svedoci Temeljko Veljanović i Đorđe Konstantinović, koji su pred sudom u Bitolju izjavili da su bili primorani, pod pretnjom smrću, da lažno svedoče na Solunskom procesu protiv pripadnika organizacije „Ujedinjenje ili smrt“. Ovo su krupni dokazi da je i tada, nažalost, politika bila važnija od prava i pravde, a posebno da je to bio početak slabljenja srpskog nacionalnog identiteta.

Keywords

Solunski proces, optužnice, suđenje, lažni svedoci, pravo

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602123G
UDK: 343.13(497.11)”1917”
UDK: 94(497.11)”1917”(093)
UDK: 323(497.11)”1917”(093)

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Dragan Vasiljević

Title

PRILOG PITANJU ETIKE KADROVA U DRŽAVNOJ UPRAVI

Abstract

U službeničkim sistemima modernih država, pa i Repu-blike Srbije, kao nezaobilazno se postavlja pitanje etike kadrova koji na profesionalnoj osnovi obavljaju poslove iz nadležnosti organa uprave. Na taj način, državni službenici imaju jasnu predstavu o svom položaju i ukupnom društvenom značaju delatnosti kojom se bave. Predmet naše pažnje u ovom radu jeste onaj segment službeničkog sistema koji se odnosi na etiku rada i ponašanja koja je u pravnom smislu utemeljena u sistemskim zakonima, podzakonskim aktima kao i etičkim kodeksima. Zakon o državnim službenicima Republike Srbije iz 2005. godine je nakon nekoliko decenija označio prvi pomak ka određenoj kodifikaciji materije slu žbeničkih odnosa. Takođe, rešenjima koja su sadržana i u drugim sistemskim zakonima i podzakonskim aktima u ovoj oblasti došlo je do uvođenja određenih sasvim novih metoda i mehanizama savremenog upravljanja kadrovskim resursima, što je omogućilo delovanje službeničkog sistema kao jedne celine. Propisivanje uslova za zasnivanje i prestanak radnog odnosa, klasifikaciju državnih službenika, selekciju kadrova, sistem napredovanja, prava i dužnosti državnih službenika, poboljšavanje kvalifikacija putem osposobljavanja i usavršavanja, razvoja ličnih vrednosti i potencijala kod državnih službenika, usvajanjem evropskih i nacionalnih etičkih standarda, osnovi su na kojima počivaju savremeni službenički sistemi pa i sistem Republike Srbije.

Keywords

državna uprava, državni službenici, etika, zakoni-tost, depolitizacija uprave, odgovornost, javnost, stručnost

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602111V
UDK: 35.086(497.11)

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Željko D. Mihaljčić

Title

ZNAČAJ ODREĐENIH MOTORIČKIH SPOSOBNOSTI I MORFOLOŠKIH KARAKTERISTIKA POLICAJACA U SITUACIJAMA ODBRANE OD NENAORUŽANOG NAPADAČA

Abstract

Cilj ovog istraživanja bio je da se utvrdi u kolikoj mjeri određene motoričke sposobnosti i pojedine morfološke karakteristike policajaca utiču na efikasnost primjene zadane odbrambene tehnike da bi se savladao nenaoružani napadač. Istraživanje je provedeno na populaciji od 90 kadeta, tokom školovanja u Jedinici za osnovnu obuku – Policijskoj akademiji Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske. Kriterijumske varijable u ovom istraživanju bile su tehnike odbrane od nenaoružanog na-padača dok su prediktorske varijable činile motoričke sposobnosti i morfološke karakteristike kadeta Jedinice za osnovnu obuku – Policijske akademije. Primjena tehnika je snimana video-kamerom, a kamera je bila postavljena tako da je snimatelj mogao snimiti sve faze izvođenja tehnike. Snimljeni materijal je naknadno podijeljen sudijama na ocjenjivanje efikasnosti. U ovom radu sudijsku komisiju je činilo pet članova komisije, eksperata iz ove oblasti, koji su efikasnost primjene zadanih tehničkih elemenata procjenjivali ocjenama od 1 do 5. Dobijene vrijednosti centralnih i disperzionih parametara za većinu motoričkih i morfoloških varijabli kreću se unutar vrijednosti koje odgovaraju normalnoj ra spodjeli. Na osnovu opsega i standardne devijacije može se konstatovati zadovoljavajuća diskriminativnost većeg dijela testova koji u svom rasponu imaju šest standardnih devijacija. Korealciona analiza je pokazala da sve varijable iz prostora motoričkih testova imaju statistički značajnu povezanost, na nivou 0,05 sa efikasnošću primjene tehnike odbrane od nenaoružanog napadača, dok varijable iz prostora morfoloških karakteristika nisu pokazale statistički značajnu povezanost sa efikasnošću primjene odbrambenih tehnika.

Keywords

odbrana od nenaoružanog napadača, motoričke sposobnosti, morfološke karakteristike, policajci

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602095M
UDK: 796.012.1-057.56
UDK: 351.74(497.11)

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Vladimir M. Cvetković

Title

UTICAJ ZAPOSLENOSTI NA SPREMNOST GRAĐANA ZA REAGOVANJE NA PRIRODNU KATASTROFU IZAZVANU POPLAVOM

Abstract

Posledice poplava koje su zadesile područje Srbije u toku 2014. godine ukazale su na veoma nizak stepen spremnosti stanovništva za reagovanje u takvim prirodnim katastrofama. Cilj kvantitativnog istraživanja predstavlja ispitivanje uticaja zaposlenosti na spremnost građana za reagovanje na prirodnu katastrofu izazvanu poplavom u Republici Srbiji. Imajući u vidu sve lokalne zajednice u Srbiji u kojima se dogodila ili postoji visok rizik da se dogodi poplava, metodom slučajnog uzorka odabrano je 19 od ukupno 150 opština, 23 grada i grada Beograda. U samom an-ketnom ispitivanju u kojem je učestvovalo 2.500 građana bila je primenjena strategija ispitivanja u domaćinstvima uz primenu višeetapnog slučajnog uzorka. Originalnost istraživanja ogleda se u činjenici da u Srbiji nikada nije sprovedeno istraživanje kojim bi se ispitalo stanje spremnosti građana za reagovanje. Rezultati istraživanja se mogu iskoristiti prilikom kreiranja strategija za unapređenje nivoa spremnosti građana za reagovanje s obzirom na njihovu zaposlenost. Istraživanje ukazuje na koji način treba uticati na građane s obzirom na status zaposlenosti kako bi se spremnost podigla na viši nivo.

Keywords

prirodne katastrofe, poplave, građani, zaposlenost, spremnost za reagovanje

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602049C
UDK: 005.334:504.4
UDK: 351.759.6:627.51(497.11)
UDK: 351.862.21(497.11)

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Radoje Jevtić

Title

SIMULATION OF EVACUATION SITUATIONS IN ORDER TO PROTECT HUMAN LIVES AND MATERIAL PROPERTY

Abstract

Te term ‘evacuation’ presents rather a wide concept, but generally it presents the safest, fastest and shortest way of getting out from endangered objects, situations or places for people, animals and material property to a secure place. Te reasons for evacuation could be different: fire, gas, chemicals, war situations, bomb threats, terrorist attack, earthquakes, overflows, hurricanes, industrial accidents, nuclear accidents, eruptions of volcanoes, tsunamis, civil disorders, etc. Every evacuation situation is very complex and could have a very unpredictable development because it depends on many different parameters oſten hard to be controlled. So, it is very important to predict somehow, as much as possible, potential evacuation scenarios. One of the very good, economic and safe ways is to use the Pathfinder simulation soſtware. Tis paper has been written to show the prediction of the evacuation situations development and meaning of simulation soſtware usage in order to protect human lives and material property.

Cilj autora u ovom radu bio je da pokaže mogućnosti predviđanja razvoja evakuacionih situacija i značenje upotrebe simulacionog soſtvera u cilju zaštite i spasavanja ljudskih živo-ta i materijalnih dobara. Realizacija evakuacije može biti veoma komplikovana, jer zavisi od ogromnog broja faktora, od kojih je neke veoma teško predvideti. Samim tim, rizik po ljudske živote i materijalna dobra postaje veći. To se pogotovu odnosi na objekte u kojima se, zbog prirode njihove namene, nalazi veći broj ljudi, staraca, dece i osoba sa raznim vrstama invaliditeta. Zbog toga je veoma važno predvideti što veći broj evakuacionih scenarija i na osnovu njih predvideti odgovarajuće evakuacione tehnike pomoću kojih se na najbezbedniji način za ljude i materijalna sredstva real-izuje sama evakuacija. Da bi se to uradilo na maksimalno efikasan i bezbedan način, neophodno je korišćenje odgovarajućeg soſt-vera za simulaciju evakuacije. Mogućnosti i koristi od upotrebe takvog soſtvera su velike. Za realizaciju evakuacionih scenarija u ovom radu korišćen je soſtver Pathfinder 2012. Rezultati koji su navedeni u radu pokazali su da se pomoću ovakvog soſtvera može odrediti minimalno vreme evakuacije, vreme evakuacije ukoliko se koriste razne evakuacione rute, vremena evakuacija za različite brzine kretanja osoba koje se nalaze u određenom objektu, kao i efekti panike koji se predstavljaju preko znatno dužeg vremena potrebnog za evakuaciju određenog objekta. Simulirani objekti su poslužili i u mnogim drugim istraživanjima i testovima vezanim za mogućnosti evakuacije sa različitim evakuacionim scenariji-ma, a takođe mogu poslužiti i u simulaciji požara koja se može re-alizovati u drugom simulacionom soſtveru. Autor je u ovom radu pokazao da simulacioni soſtver mora biti važan i obavezan deo inženjerskog alata u cilju efikasnog, bezbednog i jeſtinog rešavan-ja problema vezanih za evakuaciju kao meru zaštite i spasavanja.

Keywords

evacuation, safety, simulation

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602035J
UDK: 355.244.2:519.876.5
UDK: 351.862.22:004.942

Vol. 21 No 2 2016.

Author

Bojan Jankovic, Saša Milojević

Title

ANALIZA OBUČENOSTI INTERVENTNIH JEDINICA POLICIJE MINISTARSTVA UNUTRAŠNJIH POSLOVA REPUBLIKE SRBIJE

Abstract

U radu se želi odgovoriti na pitanja: (1) koliko su pri-padnici Interventnih jedinica policije (IJP) obučeni za obavljanje namenskih zadataka? (2) postoji li uticaj nekih karakteristika pripadnika IJP na nivo njihove obučenosti? Podaci koji su korišćeni u analizi prikupljeni su pomoću kombinovanog instrumenta – anketnog upitnika i testa. Instrument je sadržao šest pitanja anketnog tipa kojima su prikupljani podaci o uzorku i deset pitanja u vidu testa. Tačan odgovor na svako postavljeno pitanje bodo-van je sa jednim poenom. Nivo znanja ispitivanih pripadnika IJP izražen je sumom osvojenih bodova. Ispitivanje je bilo anonimno, a pristupilo mu je 90 pripadnika IJP koji su odabrani slučajnom metodom. Prikupljeni podaci obrađivani su statističkom meto-dom, pri čemu je korišćeno više tehnika, i to: 1) standardne de-skriptivne tehnike; 2) jednofaktorska analiza varijanse ANOVA; 3) jednofaktorska multivarijaciona analiza varijanse MANOVA. Rezultati prezentovani u radu ukazuju da pripadnici IJP imaju solidan nivo znanja o poslovima koje obavljaju. Ipak, ostaje dosta prostora da se taj nivo podigne, imajući u vidu da su analize uka-zale da postoji uticaj nekih karakteristika pripadnika IJP na nivo njihove obučenosti. To su stepen stečene stručne spreme, forma-cijska dužnost u IJP definisana stručnom spremom i broj obuka za poslove IJP kojima je ispitanik prisustvovao. Sve navedene ka-rakteristike ispoljavaju veliki uticaj.

Keywords

interventne jedinice policije, obučenost, obuka, Mi-nistarstvo unutrašnjih poslova

Full Text

Download (PDF)

DOI: 10.5937/nbp1602019J
UDK: 351.749:377(497.11)